Zgrada Stare bolnice

Sagrađena u vreme kada je donet prvi urbanistički plan Pančeva (1830-1833). Sve do ukidanja Vojne granice, 1872. godine, bolnica je bila vojnog karaktera, pošto je prevashodno podignuta za potrebe vojske, da bi nakon toga postala građanska bolnica. Tokom 1894. godine u zgradi je uređena i osvećena katolička sobna kapela. U periodu između dva svetska rata nosila je naziv Varoška građanska bolnica.


Monumentalna jednospratnica sa osnovom u obliku slova „U”, sa centralnim korpusom i bočnim krilima. Izgrađena je u klasicističkom stilu i predstavlja deo kompleksa bolničkih zgrada koje su smeštene u parkovsko okruženje. Glavna fasada je simetrično komponovana sa naglašenim središnjim delom u vidu rizalita, koji je izdeljen dorskim pilastrima i završava se trougaonim timpanonom u kome je sat i natpis rimskim slovima o godini izgradnje objekta. Pravougaoni prozori i na prizemlju i na spratu postavljeni su u osi. Prozori na prizemlju postavljeni su u stepenovane polukružne niše. Prizemlje je od sprata odeljeno jednostavnim kordonskim vencem dok je krovni venac bogato profilisan. Čitav kompleks nekada je bio ograđen ogradom od zidnih stubaca između kojih su polja od kovanog gvožđa. Deo te ograde postoji i danas u ulici Miloša Obrenovića. Na trgu ispred zgrade nalazi se skulptura koja predstavlja Stevana Šupljikca, postavljena 2001. godine, rad slikarke Olje Ivanjicki.


Spomenik kulture ima značajne urbanističke, arhitektonsko-stilske i kulturno-istorijske vrednosti. Monumentalni objekat koji svojom osnovom i položajem formira trg na uglu dveju ulica, stilskim karakteristikama vezuje zgradu Magistrata i Grafovu kuću, koje su sazidane u isto vreme. Predstavlja jednu od najstarijih ustanova Banata i značajan objekat iz prve polovine 19. veka.


Inače, akciju da grad dobije građansku bolnicu pokrenuo je 1795. godine Jozef Krautvašel. On je s još nekoliko građana osnovao fond za izgradnju bolnice. Fond je uvećan tokom 1803. sakupljanjem priloga po pančevačkim crkvama. Magistrat je, na predlog pančevačkih esnafa, 19. juna 1802. godine poslao molbu Generalnoj komandi da „ishodi kod Dvorskog ratnog saveta odobrenje za podizanje bolnice u Pančevu”. U molbi je navedeno da je cilj podizanja bolnice „smeštaj obolelih kalfi, šegrta i slugu, služavki i sveg siromašnog građanstva”. Glavni razlog što je bolnica bila namenjena ovom delu gradskog stanovništva bili su uslovi u kojima su oni stanovali. Najčešće su to bile pomoćne prostorije.


Generalna komanda u Temišvaru obavestila je Magistrat 29. septembra 1802. godine da je Dvorski ratni savet odobrio zidanje pančevačke građanske bolnice. Izgradnja bolnice počela je septembra 1803, a završena je sredinom 1805. godine. Nalazila se na početku današnje Ulice svetog Save, na mestu gde je glavna autobuska stanica.