Staro gradsko jezgro Pančeva

Staro gradsko jezgro Pančeva obuhvata prostor istorijskog jezgra grada, u okviru njegovog središnjeg dela, koje čini sklop objekata oko Trga Kralja Petra I i Trga slobode, sa uličnim tokovima koji se ulivaju u centralni prostor celine i nekoliko objekata na koje se prostori trgova i uličnih frontova oslanjaju. Svi objekti nalaze se na prostoru bogatom kulturno-istorijskim slojevima i tragovima materijalne kulture od vremena Rima i kasnijih epoha.

Pančevo se urbanistički počelo organizovati početkom 18. veka, njegovo gradsko jezgro formirano je u drugoj polovini 18. veka, ali je najvredniji prostor jezgra, sa javnim i reprezentativnim građevinama, nastajao početkom 19. veka i vezuje se za regulacione planove iz 1830. i 1909. Gradski trgovi, Velika pijaca (Trg Kralja Petra I), Žitna pijaca (Trg slobode) i Trg ispred katoličke crkve formiraju se i zatvaraju na prelazu vekova. Na prostoru koji je obuhvaćen trgovima razvijao se upravni, prosvetni i crkveni život grada, koji je uslovio adekvatno graditeljsko nasleđe – zgradu Magistrata, Štapsku zgradu, Grafovu kuću, kompleks Minoritskog samostana, Uspenjske crkve sa zgradom Crkvene opštine i parkom. Pored ovih i niz drugih objekata, svojom prostornom dispozicijom, arhitektonsko-stilskim odlikama, reprezentativnošću, ambijentalnim vrednostima i kulturno-istorijskim značajem doprinose valorizaciji jezgra.


Trg Kralja Petra, nekada Velika pijaca, formiran je već 1761. godine, a konačni oblik dobio je krajem 18. veka. U doba brigadnog generala Mihovila Mihaljevića (1816-1831) izvršena je regulacija ulica, kada je i Trg dobio današnji oblik.
Na Trgu je 1804. godine već podignut veliki krst posvećen Sv. Trojici od ružičastog mermera. Krst su podigli Srbi u čast proglašenja Franje Josifa za cara i osvetili ga 1805. godine. Grom je prvi put razorio krst 1818. a zatim 1852. godine. Obnovljen je 1858. godine i uklonjen između dva rata.


Spomenik kralju Petru І Karađorđeviću podignut je 1932. godine. Realizovana je konjanička skulptura sa reljefima, delo Petra Palavičinija. Spomenik su srušili Nemci 1941. godine.

Spomenik dr Svetislavu Kasapinoviću podigli su građani Pančeva 1940. godine, a delo je vajara Lojze Dolinara.

Spomenik Jovanu Jovanoviću Zmaju, rad vajara Aleksandra Zarina podignut je 1953. godine.

Spomen-bista narodnom heroju Marku Kuliću, delo Olge Jevrić postavljena je na Trgu 1951. godine.

Spomen-bista narodnom heroju Olgi Petrov, delo Krunoslava Buljevića postavljena je na Trgu 1954. godine.

Spomen-bista narodnog heroja Stevice Jovanovića, delo Aleksandra Zarina postavljena je na Trgu 1954. godine.

Fontana „Vodeni cvet“ delo vajara Božidara Jovovića i arhitekte Ivana Jelića realizovana je 1973. godine.

Trg Kralja Petra I na starim razglednicama >>

Trg Slobode na starim razglednicama >>